RÜZGAR TÜRBİNLERİ VE KUŞ ÖLÜMLERİ

 

Her yıl milyonlarca kuş çeşitli sebeplerden dolayı hayatını kaybetmektedir. Kuş ölümlerinde farklı bir çok sebepler bulunmaktadır. Bu sebeplerden biri de rüzgar türbinleridir. Rüzgar türbinleri sürdürülebilir, yeşil ve uygun elektrik üretimi için önemli bir alternatif, yenilenebilir enerji kaynağıdır. Fakat yapılan araştırmalar sonucu, rüzgar türbinleri bulundukları bölgede kuşlara zarar verip, öldürmektedir. Rüzgar türbinleri dünyada 10.000.000’dan fazla, ülkemizde 20000’den fazla kuşun ölümüne sebep olmaktadır. Özellikle şahin ve kartal gibi ekosistemde büyük rol oynayan yırtıcı kuş cinslerinin ölümleri besin zincirini olumsuz etkilemektedir.

 

Hindistan Bilim Enstitüsü tarafından, Hindistan’ın Ghats bölgesinde rüzgâr türbinlerinin etkileri incelendi. Rüzgâr türbinlerinin bulunduğu bölgedeki yırtıcı kuş sayısının, diğer bölgelere oranla dört kat azaldığı gözlemlendi. Bu durum yırtıcı kuşlar için kötü bir durumken, leş yiyenler için sevindirici! Araştırma yapılan bölgede, besin zincirinde gerçekleşen olumsuz değişmeler gözlendi. Azalan yırtıcı kuş popülasyonuna karşın, kertenkele popülasyonunda artış görüldü. Rüzgâr türbinleri kertenkeleler için birer koruyucu etki göstererek, kaçmadan yaşayacakları bir ortam hazırladı. Fakat kertenkeleler de kendi avlarını hızlıca tüketmiş ve dramatik bir değişim meydana gelmiştir.

 

Rüzgar türbinlerinin kuş ölümlerine neden olması kanat yapılarıyla alakalıdır. Genellikle üç adet kanatları vardır ve 10 ila 200 metre uzunluklar arasında değişmektedir. İdeal dönüş hızını yakalamış bir türbin ortalama, dakikada 15 tur atabilmektedir. Bu dönüşler esnasında da yırtıcı kuşlar ve göç eden kuş sürüleri kanatlara çarpmaktadır.Bu sebepten dolayı da türbinlerin kullanılmasının ekosisteme zararları tartışma konusu olmuştur, kullanılmaması da ayrı bir tartışma konusu. Rüzgar türbinlerinin kullanılması bir bölgeyi tehdit ederken kullanılmaması belki de insanoğlunun enerji ihtiyacına başka bir çözüm araması sonucuna sürüklüyor. Belki de bu devasa büyüklüklerdeki türbinleri hem doğaya zararsız, hem insanoğlu için daha faydalı bir hale getirilmelidir.

 

Rüzgar türbini kaynaklı kuş ölümlerini olabildiğince aza indirmek mümkün mü?

Daha önceden yurt içinde ve yurt dışında bazı çalışmalar olmuştur. Yurtdışında bilim insanları ultrasonik ses cihazlarının kuşları o bölgeden uzaklaştırabileceğini öngörmüşlerdir, bu konu hakkındaki araştırmalarını uygulamışlardır, ancak kuşlar belirli bir süre geçtikten sonra o sese alışmışlardır ve kuşlar üzerinde etki yaratmamaya başlamıştır. Ülkemizde ise ultrasonik ses cihazları havalimanlarında kullanılmış, bir yerden sonra kuşların bu cihazlara alıştığı görülmüştür. Bu kuş ölümleri hakkında yapılan bir diğer çalışma ise ülkemizde bulunan bir enerji firması tarafından yapılmıştır. Türbin kanatları mor renge boyanmıştır, yapılan araştırmalar sonucunda kuş ölümlerini azaltmada etkili olduğu vurgulanmışlardır.

 

Tarafımızca kuş ölümlerini azaltmak için bir proje geliştirildi, bu proje geliştirilirken yaptığımız bazı araştırmalar oldu; kuşlar kırmızı renklerden etkilenirler, aynı zamanda kırmızı ışık dalga boyu en uzun olan ışıktır. Ekip olarak türbin kanatlarına belirli mesafelerde kırmızı led projektör yerleştirmek amaçlandı. Böylece kuşlar kırmızı ışığı görecek, orada bir cisim olduğunu farkedecek(bir tehdit oluşturacak) ve güzergah değişikliği yapacaklardır. Aynı zamanda göç eden kuşlar, yırtıcı kuş seslerinden etkilenip yön değiştirdiği araştırmalar sonucu ortaya çıkmıştır. Tasarlanan projede gövdeye akustik uyarıcı sistem yerleştirilecektir. Gövdenin belirli noktasına yerleştirilecek olan bu akustik uyarıcı sistem, iki şekilde olacaktır. Sağ ya da sol kısmına ultrasonik ses sistemi diğer kısmına da belirli periyotlarda değişiklik gösteren yırtıcı kuş sesi yerleştirilecektir. Kanatlara yerleştirilen led projektör belirli periyotlarda yanıp sönecektir. Bu şekilde sürekli led projektörlerin çalışmasına göre daha az enerji tüketimi olacaktır.

 

Proje ile kuş ölümlerini olabildiğince aza indirgemek hedeflendi. Yapılan bu araştırmalar sonucunda da başarılı olma ihtimali öngörülmektedir.

Bu şekilde basit uygulamalarla rüzgar türbinlerini tam anlamı ile çevre dostu yapabilir. Türbinleri, bulundukları bölgeyi ve ekosistemi tehdit etmeden, elimizden geldiğince çevre dostu yapmalıyız.

 

 

Hazırlayanlar

 

Berk SÜRÜCÜ

Ayça ALTINTAŞ